Trong tháng 10/2026, các cơ quan chức năng tại Việt Nam liên tục phát đi cảnh báo về sự gia tăng mạnh mẽ của thủ đoạn lừa đảo trực tuyến mới, đặc biệt nhắm vào người mua hàng qua mạng. Kẻ gian lợi dụng thông tin đơn hàng bị rò rỉ để mạo danh nhân viên sàn thương mại điện tử (TMĐT), thương hiệu hoặc đơn vị vận chuyển, thông báo về việc “thu hồi hàng lỗi” hoặc “hoàn tiền đơn hàng” nhằm chiếm đoạt tài sản. Người dùng cần hết sức cảnh giác để bảo vệ thông tin cá nhân và tài sản của mình.
Các Điểm Cần Lưu Ý Ngay Lập Tức
- Kẻ gian mạo danh nhân viên sàn TMĐT, thương hiệu hoặc đơn vị vận chuyển.
- Thông báo về việc “thu hồi hàng lỗi” hoặc “hoàn tiền đơn hàng” với thông tin chính xác về đơn hàng của nạn nhân.
- Yêu cầu kết bạn qua Zalo, Telegram, Facebook hoặc chuyển sang kênh liên lạc khác.
- Gửi đường link giả mạo, mã QR độc hại hoặc hướng dẫn cài đặt ứng dụng chứa mã độc để chiếm đoạt thông tin ngân hàng.
- Tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã OTP, mã PIN hay thông tin thẻ cho bất kỳ ai.
Kịch Bản Lừa Đảo “Hoàn Tiền Đơn Hàng” Diễn Ra Như Thế Nào?
Thủ đoạn lừa đảo mới này được thiết kế tinh vi, khai thác tâm lý lo lắng và tin tưởng của người mua hàng trực tuyến. Kẻ gian thường thực hiện theo các bước sau:
Bước 1: Tiếp Cận Nạn Nhân Bằng Thông Tin Đã Rò Rỉ
Kẻ gian gọi điện hoặc nhắn tin cho nạn nhân, tự xưng là nhân viên của sàn TMĐT, thương hiệu sản phẩm hoặc đơn vị vận chuyển. Để tạo lòng tin, chúng cung cấp chính xác họ tên người mua, tên sản phẩm và thời điểm giao hàng. Những thông tin này có thể bị thu thập từ các vụ rò rỉ dữ liệu hoặc mua bán thông tin trái phép trên không gian mạng.
Bước 2: Thông Báo Về “Hàng Lỗi” Hoặc “Hoàn Tiền”
Sau khi thiết lập lòng tin, đối tượng thông báo rằng sản phẩm mà nạn nhân vừa nhận thuộc lô hàng lỗi, hàng cấm hoặc có nguy cơ mất an toàn, cần được thu hồi gấp. Chúng cũng có thể đưa ra lời đề nghị hoàn tiền hoặc bồi thường để dụ dỗ nạn nhân.
Bước 3: Chuyển Hướng Sang Kênh Liên Lạc Khác và Thao Túng
Khi nạn nhân đồng ý trả hàng hoặc nhận hoàn tiền, đối tượng yêu cầu kết bạn qua các ứng dụng nhắn tin như Zalo, Telegram, Facebook hoặc chuyển sang kênh liên lạc khác. Lý do được đưa ra là để xác minh lệnh hoàn tiền, tạo mã thu hồi hoặc nhận tiền bồi thường. Đây là bước quan trọng để chúng dễ dàng thực hiện các hành vi lừa đảo tiếp theo.
Bước 4: Chiếm Đoạt Thông Tin Ngân Hàng và Tài Sản
Tại các kênh liên lạc mới, kẻ gian sẽ gửi đường link giả mạo, mã QR độc hại hoặc hướng dẫn nạn nhân thực hiện các thao tác trên điện thoại. Nạn nhân có thể bị dẫn đến trang giả mạo để nhập thông tin đăng nhập ngân hàng, mật khẩu, mã OTP, hoặc bị yêu cầu cài đặt ứng dụng chứa mã độc và cấp quyền truy cập thiết bị. Khi có được dữ liệu xác thực hoặc quyền kiểm soát cần thiết, đối tượng sẽ nhanh chóng chiếm đoạt tài sản trong tài khoản ngân hàng của nạn nhân.
Điểm Khác Biệt và Mức Độ Nguy Hiểm Của Thủ Đoạn Mới
So với các chiêu trò giả danh điện lực hoặc cơ quan nhà nước cũ, thủ đoạn này tập trung vào việc “thu hồi hàng lỗi” và “hoàn tiền”, khai thác chính thông tin của giao dịch mà nạn nhân vừa thực hiện. Điều này khiến người mua dễ nhầm lẫn với hoạt động hậu mãi thông thường của các sàn TMĐT.
Mức độ nguy hiểm của thủ đoạn này rất cao vì nó tấn công trực diện, thao túng tâm lý nạn nhân bằng cách nắm rõ thông tin cá nhân và đơn hàng, tốc độ chiếm đoạt tài sản cực nhanh và gây khó khăn cho việc truy vết do sử dụng sim rác, tài khoản ảo.
Làm Thế Nào Để Bảo Vệ Bản Thân Khỏi Lừa Đảo?
Để tránh trở thành nạn nhân của các thủ đoạn lừa đảo tinh vi này, người dùng cần trang bị kiến thức và luôn giữ vững cảnh giác:
Nhận Biết Dấu Hiệu Lừa Đảo
- Cuộc gọi/tin nhắn bất thường: Cảnh giác với mọi cuộc gọi, tin nhắn liên quan đến đơn hàng, hoàn tiền, thu hồi sản phẩm mà bạn không chủ động yêu cầu.
- Yêu cầu thông tin nhạy cảm: Bất kỳ ai yêu cầu mật khẩu ngân hàng, mã OTP, mã PIN, thông tin thẻ hoặc thông tin đăng nhập đều là dấu hiệu lừa đảo.
- Yêu cầu chuyển sang kênh liên lạc khác: Các sàn TMĐT và đơn vị vận chuyển chính thức thường không yêu cầu khách hàng chuyển sang Zalo, Telegram để giải quyết vấn đề đơn hàng.
- Đường link lạ, mã QR không rõ nguồn gốc: Không truy cập các đường link hoặc quét mã QR được gửi từ người lạ.
- Yêu cầu cài đặt ứng dụng lạ: Tuyệt đối không cài đặt bất kỳ ứng dụng nào theo hướng dẫn của người gọi/người lạ.
Các Sàn Thương Mại Điện Tử và Đơn Vị Vận Chuyển Xử Lý Hoàn Tiền/Thu Hồi Hàng Như Thế Nào?
Thông thường, các sàn TMĐT và đơn vị vận chuyển có quy trình rõ ràng cho việc thu hồi hàng lỗi hoặc hoàn tiền. Mọi thông báo và hướng dẫn đều được thực hiện thông qua ứng dụng chính thức, email hoặc số điện thoại chăm sóc khách hàng được công bố công khai trên website chính thức của họ. Họ sẽ không bao giờ yêu cầu bạn cung cấp thông tin bảo mật như mật khẩu hay mã OTP qua điện thoại hoặc tin nhắn.
Hành Động Khi Nghi Ngờ Bị Lừa Đảo
- Ngừng ngay giao dịch: Nếu bạn đã lỡ cung cấp thông tin hoặc thực hiện các thao tác đáng ngờ, hãy dừng ngay lập tức.
- Liên hệ ngân hàng: Gọi điện đến tổng đài ngân hàng để khóa tài khoản và thẻ (nếu cần thiết).
- Lưu giữ bằng chứng: Chụp ảnh màn hình tin nhắn, ghi lại số điện thoại, đường link và các chứng từ giao dịch liên quan.
- Trình báo cơ quan Công an: Đến cơ quan Công an gần nhất để trình báo sự việc, cung cấp các bằng chứng đã thu thập để được hỗ trợ kịp thời.
Bảo Vệ Thông Tin Cá Nhân Khi Mua Sắm Trực Tuyến
Để giảm thiểu rủi ro bị lộ thông tin cá nhân, hãy thực hiện các biện pháp sau:
- Sử dụng mật khẩu mạnh và duy nhất: Đặt mật khẩu phức tạp cho từng tài khoản và thay đổi định kỳ.
- Kích hoạt xác thực hai yếu tố (2FA): Đây là lớp bảo mật bổ sung giúp bảo vệ tài khoản của bạn ngay cả khi mật khẩu bị lộ.
- Cẩn trọng khi chia sẻ thông tin: Chỉ cung cấp thông tin cá nhân cần thiết cho các giao dịch trên các nền tảng uy tín.
- Kiểm tra quyền riêng tư: Thường xuyên kiểm tra và điều chỉnh cài đặt quyền riêng tư trên các ứng dụng và mạng xã hội.
- Cập nhật phần mềm: Đảm bảo hệ điều hành và các ứng dụng bảo mật trên thiết bị của bạn luôn được cập nhật phiên bản mới nhất.
- Không truy cập Wi-Fi công cộng không bảo mật: Tránh thực hiện các giao dịch tài chính khi sử dụng mạng Wi-Fi công cộng không an toàn.
Cảnh Giác Cao Độ Để Tránh Mất Tiền Oan
Trong bối cảnh các thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi, việc nâng cao cảnh giác là yếu tố then chốt để bảo vệ tài sản và thông tin cá nhân của bạn. Đừng để tâm lý “săn sale” hoặc lo sợ bỏ lỡ cơ hội khiến bản thân trở thành mục tiêu của các đối tượng lừa đảo. Luôn xác minh thông tin qua các kênh chính thức và không bao giờ cung cấp thông tin bảo mật cho bất kỳ ai.